Ekolojik silahlar ve uluslararası hukuk

ABD'nin Afganistan'a karşı yürüttüÄŸü askeri harekatta birbirinden yeni silah sistemleri deneniyor. Kullanılabilecek yeni silahlar arasında çevresel etkileri olabilecek silahların da olduÄŸu ifade ediliyor.

Nitekim 28 Ekim 1999 tarihinde Kara Kuvvetleri Genel Plan ve Prensipler BaÅŸkanlığı tarafından yayımlanan 115 no'lu bültende, HAARP projesinin, belirli bölgelerdeki HAVA DURUMUNU istenildiÄŸi anda deÄŸiÅŸtirme imkanı verecek bir Ä°KLÄ°M SÄ°LAHI olarak kullanılabileceÄŸi, depremler gibi nükleer patlamalara denk etkiler yaratabileceÄŸi ifade ediliyor. Yani bu tür çevresel etkiler yaratabilecek teknojilerin var olduÄŸu konusunda artık yaygın bir kanaat oluÅŸmuÅŸ durumda.

Oysa bu tür teknolojilerin kullanılması 1976 yılında imzalanan bir anlaÅŸmayla yasaklanmıştı. Bu anlaÅŸma ile ilgili yaÅŸanan süreç 1972 Temmuz'unda Amerikan hükümetinin iklim deÄŸiÅŸimi tekniklerinin (Climate Modification Techniques) askeri ya da saldırgan amaçlarla kullanılmasının yasaklanması için uluslararası bir çaÄŸrısıyla baÅŸladı.

ABD, Rusların bu silahlara sahip olabileceÄŸi ÅŸüphesi içerisindeydi.

1974 Temmuz ayında Moskova'da gerçekleÅŸtirilen zirve boyunca BaÅŸkan Nixon ve Genel Sekreter Brejnev, çevresel deÄŸiÅŸim tekniklerinin askeri amaçlı kullanımı ile ilgili olarak karşılıklı olarak müzakerelerin yapılması konusunda anlaÅŸtılar. 1974 ve 1975 yıllarında ortak bir dil ve ortak bir yaklaşımı içeren bir anlaÅŸmayla sonuçlanan üç müzakere gerçekleÅŸtirildi.

AÄŸustos 1975'te ABD heyeti ve Sovyet delegasyonu Silahsızlanma Komitesi Konferansı'nda 'Çevresel DeÄŸiÅŸim Tekniklerinin Askeri ya da Saldırgan Amaçlı Kullanımını Yasaklama Konvansiyonu'nun imzalanmasını ileriki bir tarihe erteledi. Konvansiyon, çevresel deÄŸiÅŸim tekniklerini ÅŸu ÅŸekilde tanımlıyordu:

"DoÄŸal sürecin kasıtlı yönlendirilmesi kapsamında, litosfer, hidrosfer, atmosfer ve dış alanı da içeren dünyanın dinamiÄŸini, yapısal kompozisyonunu deÄŸiÅŸtirmek, hava ya da iklim modellerini, okyanus akıntılarını, ozon tabakasını ya da iyonosferinde deÄŸiÅŸiklikler yapmak, ekolojik balansı bozmak; çevresel deÄŸiÅŸim tekniklerinin olası sonuçlarının bazılarıdır." 1976 'da gerçekleÅŸtirilen görüÅŸmelerde dört anlaÅŸma maddesi daha ortaya çıktı. AnlaÅŸma maddeleri BirleÅŸmiÅŸ Milletler Genel Asamblesi'nin deÄŸerlendirmesine sunuldu.

AnlaÅŸmanın 1. maddesi ÅŸöyleydi: "Bu konvansiyonu imzalayan ülkeler, bir baÅŸka ülkeye karşı, askeri ya da saldırgan amaçlarla, çevresel deÄŸiÅŸim teknikleri kullanarak yaygın, uzun süreli bir yıkım, hasar ya da zarar vermeyeceklerini taahhüt ederler."

ABD, 18 Mayıs'ta BM Genel SekreterliÄŸi tarafından hazırlanan anlaÅŸma metnini Cenova'da, 33 ülkeyle birlikte imzaladı. Sovyetler BirliÄŸi, anlaÅŸmayı 18 Mayıs 1977'de imzaladı, 30 Mayıs 1978'de de onayladı.

GeçtiÄŸimiz yıllarda, Rusya'nın, biyolojik silahların üretimi ve kullanımını yasaklayan anlaÅŸmalara raÄŸmen bu silahları üretip sattığı ortaya çıktı. Ekolojik silahların kullanımını yasaklayan bu anlaÅŸmaya uyulmaması, kuÅŸkusuz daha büyük bir güvenlik sorununu beraberinde getirecek.