Marmara ve Kobe depremleri öncesindeki sıra dışı olaylar büyük benzerlik gösteriyor.

Hacettepe Üniversitesi Fizik Mühendisliği Bölümü öğretim üyelerinden Yrd. Doç. Dr. Ülkü Ulusoy.

Hacettepe Üniversitesi Fizik Mühendisliği Bölümü öğretim üyelerinden Yrd. Doç. Dr. Ülkü Ulusoy, depremi önceden bilmenin olanaksız olmadığını savundu. Dr. Ulusoy Marmara depremi sonrası yaptığı çalışmada deprem öncesi insanlar, hayvanlar, bitkiler, elektrikli cihazlar ve gökyüzünde yaşanan olağandışı olayları tespit etti. Depremi yaşayan 412 kişiye ulaşılarak yapılan araştırmanın ilginç yanı, Japonya'da Kobe depremi sonrası yapılan çalışmayla benzer sonuçlar taşıması.

Atom ve molekül fiziği, elektron spin rezonans spektroskopi yöntemiyle jeolojik fayların tarihlenmesi üzerine araştırmalar yapan Ulusoy, geçen yıl Japonya Osaka Üniversitesi Yer ve Uzay Bilimleri Bölümü'nde Kuzey Anadolu fayının Japon faylarıyla karşılaştırılması araştırmasını yaptı.

Marmara depremi öncesindeki 773 sıra dışı olay ile Kobe depremi öncesindeki 1711 sıra dışı olay karşılaştırıldı. İnsan ve hayvan davranışlarındaki olağan dışılık iki ülkede de birinci sırada yer aldı.

Marmara depremi öncesi derlenen 773 sıra dışı olay, Kobe depremi öncesindeki 1711 sıra dışı olayla karşılaştırıldı. Araştırmada Marmara'da yüzde 42 ile birinci olan insan-hayvan davranışlarındaki değişikliklerin Kobe'de yüzde 50 oranla birinci sırada yer aldığı görüldü. Ulusoy'un araştırmasındaki tespitler şunlar:

Karadaki olağandışı olaylar

Deniz, kuyu, kaynak ve kaplıca sularında sıcaklık artışı, ani ve sebepsiz dalgalar, deniz dibinde hareketlenme, deniz suyu yüksekliğinde artış, deniz kıyısında çamurlaşma ve midye, yosun, balık ve ölü yengeçlerde birikim, deniz dip balıklarının denizin orta ve yüzeyinde yüzmesi, deniz kıyısında kümeleşmiş balıkların insanlardan ürkmemesi, kümeleşmiş yunus balıklarında panik halinde göç, depremden 7-8 gün önce balıkçı kayıtlarına göre yakalanan balık miktarında önemli artış, karada toprak altından gelen deniz dalgası sesi.

Gökyüzündeki değişiklikler

Işıma: depremden hemen önce başlayıp deprem anına kadar görülen kırmızı, mavi ve yeşil renkli ışımalar.

Sis: Depremden birkaç saat önce siyah-gri renkle başlayıp deprem sırasında aniden bastıran yoğun şekilde sis.

Bulut: Depremden bir ile 12 saat önce görülebilen çizgiler halinde dizilmiş bulutlar.

Gökyüzü: Kızıl, pembe, kırmızı, turuncu renkli gökyüzü 7'den büyük depremden bir-iki ay önce, 4 büyüklüğündeki depremlerden ise 7-8 gün önce görülebiliyor.

Ay: Sönmüş ya da kırmızı renkli ay depremden bir gün önce ortaya çıkabiliyor.

Ufo: Ufo olarak yorumlanan kırmızı, mavi, yeşil ya da floresan ışığı parlaklığındaki ateş topları bir ay öncesinde görülebiliyor.

Yıldız: Yere çok yakın, çok sayıda ve çok parlak yıldızlar depremden bir gün önce ortaya çıkıyor.

Rüzgar: Aniden çıkan, çok şiddetli esen, yazın bile üşüten rüzgar depremden 10-12 saat önce ortaya çıkıp birkaç dakika kala bitebiliyor.

Hava: Uzun süren aşırı sıcak, nemli, yağmursuz, rüzgarsız ve çok sıkıcı havalar.

Ev aletlerinde görülen aksamalar

Kuvars saat: Normalden ileri ya da geri kalması.

Florasan lamba: Sönükleşme ya da ani parlama.

Telsiz: Parazitlenme.

Telefon: Depremden birkaç dakika öncesinde telefonun kendiliğinden çalması.

Cep telefonu: Üzerindeki renkli lambaların, yanıp sönme frekansının değişimi.

Araba motoru: Depremden birkaç dakika önce çalışan motorda anlaşılmaz gürültü, motorun ters yönde döndüğünün fark edilmesî.

Radyo: Parazitlenme, kanal karışıklığı, yankılanma.

Televizyon: Depremden günler önce başlayan parazitlenme, kendiliğinden kanal atlama, ses şiddetinin kendiliğinden yükselip alçalması, uzaktan kumanda aletinin çalışmaması.

Çamaşır Makinesi: Boşaltma motorunun çalışmaması.

Buzdolabı: Normalden çok sessiz çalışırken garip sesler çıkarması.

Kuşlar

Horoz: Zamansız ötme, tek doğrultuda yukarı doğru sıçrama, telaşla çığlık atma.

Muhabbet Kuşu: Çırpınma, gece bile uçma ve yürüme, yememe, neşeli ötmeme.

Martı: Gökyüzünde ağlama, çatılarda kümeleşme.

Karga: Garip bir şekilde bağırma, pencerelere ve arabaların metalik kısımlarına pike yapma.

Kırlangıç: Dinlenmeksizin dairesel olarak uçma, zamansız göç.

Küçük hayvanlar

Yengeç: Deniz dibini terk edip deniz ortasında yüzme, ölü yengeç kümeleri.

Kertenkele: Evleri istila etme.

Yılan: Toprak altında çıkarak yeryüzünde kümeleşme.

Kurbağa: Neşeli ötmeme, taş üstüne ya da kuru otlara çekilme, evlere kadar tırmanıp, camlara yapışma.

Sinek: İnsanlara yapışma ve saldırgan biçimde ısırma.

Karınca: Yavrularıyla birlikte yuvayı terk etme ve ağaçlara tırmanma, evleri istila.

Bitkiler

Erguvan ağacı: Ani yaprak sararması ve kuruması.

Begonya: İçe doğru kıvrılarak kapanmış ve buruşmuş yapraklar, çiçeklenmeme.

Çam ağacı: Yeni sürgün sayısında hızlı artış, dalların gövdeye bağlı kısımlarındaki yapraklarda yanık gibi kavrulma tespiti.

Paşa kılıcı: Yeni sürgün sayısında hızlı artış ve hızlı büyüme.

Akşam sefası: Yapraklarda suyu çekilircesine solma.

Memeliler

İnsan:İştahsızlık, mide bulantısı, burun kanaması, baş dönmesi, sinir bozukluğu, tansiyon yüksekliği, esneme.

Köpek: Çok yüksek sesle, uluma ve ağlama, havlayarak tek doğrultuda koşturup geri dönme, toprağı kazma, göğe bakma, yeri dinleme.

Kedi: Evi terk etme, yavrusunu bina dışına taşıma, karın üzeri yerde sürünme.

İnek: Tek doğrultuda dizilme, Ahıra girmeme ısrarı.

At: Tepinme, sıçrama.

Kaynak: Semra Kardeşoğlu

Depremin doğal habercileri

Bilimadamları, Marmara ve Kobe depremleri öncesindeki sıradışı olayları karşılaştırdı. İnsan ve hayvan davranışlarındaki olağandışılık tespiti, iki ülkede de birinci sırada yer aldı

Semra Kardeşoğlu

       Marmara depremi öncesindeki 773 sıradışı olay ile Kobe depremi öncesindeki 1711 sıradışı olay karşılaştırdı. İnsan ve hayvan davranışlarındaki olağandışılık iki ülkede de birinci sırada yer aldı
       Bilim adamları depremin zamanın tespit edilemeyeceği konusunda hemfikirken, Hacettepe Üniversitesi Fizik Mühendisliği Bölümü öğretim üyelerinden Yrd. Doç. Dr. Ülkü Ulusoy, depremi önceden bilmenin olanaksız olmadığını savundu.
       Dr. Ulusoy Marmara depremi sonrası yaptığı çalışmada deprem öncesi insanlar, hayvanlar, bitkiler, elektrikli cihazlar ve gökyüzünde yaşanan olağandışı olayları tespit etti. Depremi yaşayan 412 kişiye ulaşılarak yapılan araştırmanın ilginç yanı, Japonya'da Kobe depremi sonrası yapılan çalışmayla benzer sonuçlar taşıması.
       Atom ve molekül fiziği, elektron spin rezonans spektroskopi ve bu yöntemle jeolojik fayların tarihlenmesi üzerine araştırmalar yapan Ulusoy, geçen yıl Japonya Osaka Üniversitesi Yer ve Uzay Bilimleri Bölümü'nde Kuzey Anadolu fayının Japon faylarıyla karşılaştırılması araştırmasını yaptı.
       412 kişiye, gazeteler ve TV programlarıyla yöneltilen sorular ve deprem bölgelerinde Japon profesör M. Ikeya ile Ülkü Ulusoy'un birlikte yaptığı alan çalışmasıyla ulaşıldı.
       Bu değerlendirme sonucunda derlenen 773 sıradışı olay ile Kobe depreminde derlenen 1711 sıradışı olayla karşılaştırıldı. Bunun sonucuna göre Marmara'da yüzde 42 Kobe'de yüzde 50 olmak üzere insan - hayvan davranışlarındaki olağandışılık birinci sırayı alıyor. Bitki, hayvan ve havadaki olağandışı olaylarda her iki ülkede aynı sonucu veriyor. Farklı kültürdeki efsaneleşmiş söylentiler de her iki ülkede aynı.

       Marmara Depremi öncesinde görülen olağandışı olayların türlere göre dağılımı

       Memeliler
       İnsan: İştahsızlık, mide bulantısı, kusma, burun kanaması, baş dönmesi, sinir bozukluğu, tansiyon yüksekliği, kalp rahatsızlığı, esneme
       Köpek: Çok yüksek sesle, uluma ve ağlama, havlayarak sahibini bina dışına çıkarma, bir şey yemememe, tek doğrultuda koşturup geri dönme, toprağı kazma, göğe bakma, yeri dinleme, sahibini ısırma, ortadan kaybolma, kümeleşme.
       Kedi: Evi terketme, ortadan kaybolma, huzursuz ve hazince ağlama, yavrusunu bina dışına taşıma, tırmanma, karın üzeri yerde sürünme, sahibinin kucağından inmeme, sahibini ısırma, yemek yememe.
       Koyun: Hazince meleme, kümeleşme.
       İnek: Böğürme, kümeleşme, tek doğrultuda dizilme, otlaktan ahıra dönmemekte ısrar, sağılırken saldırganlaşma, sahibine yakın durma isteği.
       At: Tepinme, horuldama, sıçrama, çiftlikten kaçma.
       Yarasa: Dinlenmeksizin daire çizerek uçmak

       Kuşlar
       Horoz: Zamansız ötme, tek doğrultuda yukarı doğru sıçrama, telaşla çığlık atma, çırpınma.
       Muhabbet Kuşu; Yüksek sesle ötme, çırpınma, gece bile uçma ve yürüme, yememe, neşeli ötmeme.
       Martı: Gökyüzünde ağlama, gece bile denizden karaya doğru uçma, çatılarda kümeleşme.
       Karga: Garip bir şekilde bağırma, pencerelere ve arabaların metalik kısımlarına pike yapma, hava sıcak olmasına rağmen çatılarda kümeleşme.
       Kırlangıç: dinlenmeksizin dairesel olarak uçma, göç zamanı olmamasına rağmen tek doğrultuda göç.

       Sürüngenler:
       Yengeç: Deniz diplerindeki doğal ortamları terkederek deniz ortasında yüzme, deniz kıyısında ölü yengeç kümeleri.
       Kertenkele: Evleri istila etme.
       Yılan: Toprak altında çıkarak yeryüzünde kümeleşme
       Kurbağa: Neşeli ötmeme, doğal ıslak ortamlarından taş üstüne ya da kuru otlara çekilme, evlere kadar tırmanıp, camlara yapışma.

       Böcekler:
       Sivrisinek: Ortadan kaybolma ya da aşırı çoğalma.
       Sinek: Ortadan kaybolma, insanlara yapışma ve saldırgan biçimde ısırma, dönerek uçma ve vızıldama.
       Arı: İnsanları saldırarak sokma, vızıldama.
       Karınca: Yavrularıyla birlikte yuvayı terk etme ve ağaçlara tırmanma, evleri istila.
       Örümcek: Evleri istila,
       Çekirge: Hiç ötmeme, kümeleşme,
       Hamam böceği: Üst kat evlere kadar çıkarak pencerelerde kümeleşme
       Yer solucanları: Ev içlerine girme.

       Gökyüzü ve atmosferdeki olağandışı olaylar
       Işıma: depremden hemen önce başlayıp deprem anına kadar görülen kırmızı, mavi ve yeşil renkli ışımalar.
       Sis: Depremden birkaç saat önce siyah - gri renkle başlayıp deprem sırasında aniden bastıran yoğun şekilde sis.
       Bulut: Depremden bir ile 12 saat önce görülebilen çizgiler halinde dizilmiş bulutlar.
       Gökyüzü: Kızıl, pembe, kırmızı, turuncu renkli gökyüzü 7'den büyük depremden bir iki ay önce, 4 büyüklüğündeki depremlerden ise 7 - 8 gün önce görülebiliyor.
       Ay: Sönmüş ya da kırmızı renkli ay depremden bir gün önce ortaya çıkabiliyor.
       Ufo: Ufo olarak yorumlanan kırmızı, mavi, yeşi ya da floresan lamba ışığı parlaklığında ateş topları bir ay öncesinde görülebiliyor.
       Yıldız: Yere çok yakın, çok sayıda ve çok parlak yıldızlar depremden bir gün önce ortaya çıkıyor.
       Rüzgar: Aniden çıkan, çok şiddetli esen, yazın bile üşüten rüzgar depremden 10 - 12 saat önce ortaya çıkıp bir kaç dakika kala bitebiliyor.
       Hava: Uzun süren aşırı sıcak, nemli, yağmursuz, rüzgarsız ve çok sıkıcı havalar

       Marmara Depremi öncesi deniz ve karadaki olağandışı olaylar
       Deniz, kuyu, kaynak ve kaplıca sularında sıcaklık artışı, ani ve sebepsiz dalgalar, deniz dibinde hareketlenme, deniz suyu yüksekliğinde artış, deniz kıyısında çamurlaşma ve midye, yosun, balık ve ölü yengeçlerde birikim, deniz dip balıklarının denizin orta ve yüzeyinde yüzmesi, deniz kıyısında kümeleşmiş balıkların insanlardan ürkmemesi, kümeleşmiş yunus balıklarında panik halinde göç, depremden 7 8 gün önce balıkçı kayıtlarına göre yakalanan balık miktarında önemli bir artış. karada toprak altından gelen deniz dalgası sesi,

       Ev aletlerinde görülen aksamalar
       Kuvars saat: Şaşırtıcı bir biçimde normalden ileri ya da geri kalması.
       Floresan lamba: Depremden birkaç dakika önce ani voltaj düşüklüğü nedeniyle sönükleşme ya da ani parlama.
       Telsiz: Parazitlenmeler nedeniyle konuşmaların dinlenememesi.
       Telefon: Depremden birkaç dakika öncesinde telefonun kendiliğinden çalması.
       Cep telefonu: Depremden birkaç dakika öncesinde cep telefonu üzerindeki küçük renkli lambaların, yanıp sönme frekansının değişimi, deprem sırasında ışık yayması.
       Araba motoru: Depremden birkaç dakika önce çalışan motorda anlaşılmaz gürültü, motorun ters yönde döndüğünün farkedilmesi.
       Oto teybi: Hafıza karışıklığı, kanal atlama.
       Radyo: Parazitlenme, kendiliğinden kanal karışıklığı, yankılanma.
       Televizyon: Depremden günler önce başlayan parazitlenme, kendiliğinden kanal atlama, ses şiddetinin kendiliğinden yükselip alçalması, uzaktan kumanda aletinin çalışmaması.
       Video: Kapalı olmasına rağmen kendiliğinden açılıp kapanma.
       Çamaşır Makinesi: Boşaltma motorunun çalışmaması.
       Buzdolabı: Normalden çok sessiz çalışırken garip sesler çıkarma.

       Bitkilerde görülen olağandışı davranışlar
       Erguvan ağacı: Ağaç yapraklarında normal döneminden önce sararma ve dökülme, bazı türlerinde kuruma.
       Begonya: Saksı çiçeklerinde içe doğru kıvrılarak kapanmış ve buruşmuş yapraklar, normalde çiçek açarken deprem öncesindeki yaz çiçeklenme olmayışı.
       Yaprağı Güzel: Yaprakların aniden solması, büzülmesi ve kuruması
       Çam ağacı: Yeni sürgün sayısında hızlı artış, dalların gövdeye bağlı kısımlarındaki yapraklarda deprem sonrasında yanık gibi kavrulma tespiti.
       Paşa kılıcı: Yeni sürgün sayısında hızlı artış ve hızlı büyüme.
       Afrika kökenli salon bitkileri ve akşam sefası: Suyu çekilircesine yapraklarda solma.

Kaynak : Milliyet

Hayvanlar topraktaki elektriği hissediyor

Hacettepe Üniversitesi Fizik Bölümü Mühendisliği öğretim üyesi Doç. Dr. Ülkü Ulusoy, 17 Ağustos gecesi Türkiye'yi sarsan Marmara depreminin ilk işaretlerinin doğadan geldiğini savunuyor. Marmara depremini önceden bildiren 1026 ‘doğa habercisi’ derleyen Doç. Ulusoy, Kobe ve Marmara depremleri öncesindeki sıradışı olayların örtüştüğünü de ifade ediyor.

Ancak, sözü edilen işaretlere her zaman rastlanabileceğini belirten Doç. Ulusoy, özellikle, bunları bir bütün olarak değerlendirmek gerektiğinin altını çiziyor.

Kobe'de olduğu gibi, Marmara depreminin sinyallerinin önceden verildiğini savunan araştırmasıyla tartışma yaratan ve bilim adamlarının eleştiri oklarını üzerine çeken Doç. Dr. Ülkü Ulusoy, Hürriyet'e konuştu. Depremi haber veren 1026 sıradışı olayın ‘‘hurafe’’ olduğu iddialarına yanıt veren Doç. Ulusoy, insanları, ‘‘bu olayları tek tek değerlendirmemeleri’’ konusunda uyardı.

Doç. Ulusoy, ‘‘depremin gerçeği fiziktir’’ ilkesinden hareket ettiği için için Kuzey Anadolu Fay Hattı her zaman ilgisini çekiyor. Söz konusu fay hattından alınan örneklerle, Kobe depremini karşılaştırmak üzere hazırladığı projeyi yürütmek üzere 1998'de Japonya'ya gidiyor:

‘‘Orada, farklı şeyler gördüm. Labaratuvarların içinde akvaryumlar ve her tarafına elektrotlar bağlanmış kedi balıkları vardı. Depremin habercisi olan doğa olaylarını içinde barındıran yüzlerce yıllık bir kültür birikimi. İşte bunlar beni büyüledi. Bizim toplumumuzda, bilimsel ağızdan ifade edilmediği için bunların hiçbirisi yoktu’’

SONUÇ OLAĞANÜSTÜ ŞAŞIRTICI

Bu duygular içinde Temmuz 1999'da Türkiye'ye dönen Doç. Ulusoy, anket için çalışmalarını sürdürürken, 17 Ağustos depremi yaşanıyor. Bu durum, bilim kadınının işini daha da kolaylaştırıyor ve deprem bölgesindeki insanlara beş temel soru yöneltiyor: ‘‘Işık gördünüz mü? Hayvanlarda, bitkilerde anormallik var mıydı? Elektronik aletlerde birşey var mıydı? Ses işittiniz mi?’’ Bütün bu sorulara hayli ayrıntılı yanıtlar alan Doç. Ulusoy, elde ettiği verileri Kobe depremi öncesinde yaşanan sıradışı olaylarla karşılaştırıyor ve şaşırtıcı bir benzerlik olduğunu görüyor.

PANİĞE GEREK YOK

Depremi haber veren sıradışı olayların, günlük yaşamda her an ve sıkca yaşanabilen olaylar olduğunu kabul eden Doç. Ulusoy, doğabilecek bir panik ortamına karşı şu uyarıyı yapıyor:

‘‘Bir tek olaya bakarak depremin geleceğine karar vermek yanlış. Bizim amacımız insanlara ‘şu olaylar olursa deprem geliyor' diye uyarı yapmak değil. Tek tek olaylar haberci değildir. Bunlar bir bütün olarak ele alındığında anlam taşıyor. ’’

‘Adapazarı yandı’ diyen kadına kimse inanmadı

BUZDOLABI SESLİ ÇALIŞIRSA Depremle, buzdolabının sesli çalışması arasında ne ilgi var diyorlar. Oysa var. Buzdolabının, şiddetli elektromanyetik dalga uygulandığında o gürültüyü çıkardığı bilimsel olarak kanıtlanmış. Anketlerde, öylesine güzel tanımlar var ki. Gökyüzünde kızıllaşma oldu diyorlar. Bu kızılışımadır. Adapazarı'nda yandığını söyleyen bir kadına inanan olmadı. Elektromanyetik dalga var ve kesinlikle yakar.

CANI YANAN HAYVAN ULUYOR İnsan kulağı, 20 ile 20 bin hertz arasındaki frekansı işitebilir. Daha düşükleri, yalınayak dolaşan ya da kulakları sürekli yerde olanlar tarafından algılanabilir. Hayvanlar yere doğrudan basıyorlar. Deprem öncesinde ayaklarını yerden kesme, uluma, sırtüstü yatma gibi hayvan davranışlarının temelinde yatan gerçek, hayvanların yerdeki elektriksel alanı ayak tabanlarından farketmeleri. Siz çarpıldığınız zaman canınız yanmaz mı? Hayvanların da canı yanıyor.

BİLİM İNSAN İÇİN DEĞİL Mİ

Burada yanlış yapıyoruz. Bilim adamı ile halk arasında uçurum olmamalı.

Bilim, insan için yapılıyor. Halk inanıyor da bilim adamı inanmıyor. Bu tabu yıkılmalı. ‘Depremi önceden bilsen ne olacak?' diyen çok sayıda bilim adamı var. Oysa bilmekle bilmemek arasında çok büyük bir fark var. Tek can bile önemli değil mi?

Temel yanlış, doğadan kopmak

Doç. Ulusoy, depremi haber veren sıradışı olayların ‘‘hurafe’’ diye adlandırılmasına, ‘‘Kesinlikle çoğunluğu bilimseldir. Geçmişte, ‘bilimsel değil' dediğimiz pek çok şeyin bugün bilimsel olduğu ortada’’ diye karşı çıkıyor:

‘‘Bizim temel problemimiz, dört duvarın arasına girmemiz oldu. Doğaya bakmayı unuttuk. Alet-edavatla bir şeyler ortaya koymaya çalışıyoruz. Bilim adamı dışarıya ne kadar ciddi bakabiliyor acaba? Yani vatandaşın deprem öncesinde yaşadıklarını kaç bilim adamı gidip orada yaşamıştır. Uzaktan uzağa halkın dediklerine inanmamak olabilir mi? Onların çoğunluğu doğru şeyleri söylüyor.’’

Kaynak : Hürriyet